گفت‌وگوی آسمان آبی با مدیر عامل فروشگاه های زنجیره ای هایپرمی در‌باره مصرف‌گرایی

گفت‌وگوی آسمان آبی با مدیر عامل فروشگاه های زنجیره ای هایپرمی در‌باره مصرف‌گرایی

پرونده‌ای درباره تاثیر روان‌شناسی در فرایند خرید به‌بهانه نوبل اقتصاد

گفت‌وگوی آسمان آبی با مدیر عامل فروشگاه های زنجیره ای هایپرمی در‌باره مصرف‌گرایی

گفت‌وگوی آسمان آبی با مدیر عامل فروشگاه های زنجیره ای هایپرمی در‌باره مصرف‌گرایی

پرونده‌ای درباره تاثیر روان‌شناسی در فرایند خرید به‌بهانه نوبل اقتصاد

جنون خرید چگونه شکل می‌گیرد؟

 

نایب‌رئیس اتحادیه فروشگاه‌های زنجیره‌ای در گفت‌وگویی با «آسمان آبی» در‌باره مصرف‌گرایی می‌گوید: «رصد نتایج بررسی‌هایی که به‌طور معمول در فروشگاه‌های زنجیره‌ای انجام می‌شود، گویای آن است که رفتار اقتصادی ایرانیان و شیوه، حجم، نوع خرید آن‌ها در این سال‌ها دستخوش تغییرات بسیار شده است.»
منصور عالی‌پور ادامه می‌دهد: «درواقع اکنون مردم با توجه به درآمد و هزینه‌های جاری زندگی به‌دنبال خرید به شیوه‌های اقتصادی و مقرون‌به‌صرفه‌تر هستند. در گذشته و زمانی نه‌چندان دور همه شاهد بودیم که برای مثال در فصل سرما، افراد حداقل یک گونی سیب‌زمینی را در خانه‌های خود انبار می‌کردند؛ رفتاری که شاید در سال‌های اخیر به‌هیچ‌عنوان رایج نباشد؛ چراکه با تغییر الگوهای خرید مواجهیم و خریدهای مردم اغلب به‌شکل روزانه یا هفتگی است.»
این کارشناس حوزه خرده‌فروشی با اشاره به آمارهای به دست‌آمده، می‌گوید: «اکنون حدود ۶۰ تا ۶۵ درصد حجم خرید خانوار به موادغذایی، ۲۰ تا ۲۵درصد آن به مواد بهداشتی و شوینده‌ها و ۱۰ تا ۱۵درصد آن به کالاهای غیرضروری مانند لوازم‌خانگی، البسه، لوازم‌آرایشی و غیره مربوط می‌شود.»
او همچنین عنوان می‌کند: «حال گرچه رفتار اقتصادی ایرانیان تا حدی دچار تغییر شده و شاهد اسرافی که پیش از این مشاهده می‌شد نیستیم، همچنان در بخش‌های مختلفی مانند مصرف انرژی به نظر می‌رسد نیاز به فرهنگ‌سازی بیشتر و ایجاد تغییرات بنیادین حس می‌شود؛ البته اکنون در حوزه مصرف به‌سمت کاهش مصرف و جلوگیری از اسراف رفته‌ایم و اثرات پیشروی به‌سمت صنعتی‌شدن را مشاهده می‌کنیم.»
نایب‌رئیس اتحادیه فروشگاه‌های بزرگ در پاسخ به این سوال که خریدها و رفتار اقتصادی مردم با توجه به تورم نسبت‌به سال‌های قبل چه تغییری داشته و تا چه حد کوچک‌تر شده است می‌گوید: «شاید نتوان گفت که سفره مردم به‌معنای واقعی کوچک شده، اما تغییری که رخ داده آن است که در برخی موارد ممکن است افراد به‌جای استفاده از محصولات پروتئینی لوکسی که در گذشته استفاده می‌کردند یا میوه‌هایی با قیمت آن‌چنانی به‌سمت استفاده از نمونه‌های معمولی‌تر رفته باشند.»
عالی‌پور درباره این‌که در رفتارهای اقتصادی مردم، جایگاه کالای خارجی در رقابت با تولید داخل چگونه است توضیح می‌دهد: «در مواد غذایی می‌توان به‌جرئت گفت کیفیت تولیدات داخلی بسیار خوب بوده و بر همین اساس، شاید حدود ۹۰درصد نیازهای مردم از این طریق تامین شود، اما در حوزه محصولات بهداشتی و شوینده‌ها ممکن است این‌ آمار به ۶۰ درصد رسیده و در بخش‌هایی مانند لوازم خانگی به‌مراتب کمتر شود.»
او در عین‌حال به افزایش استقبال مردم از فروشگاه‌های زنجیره‌ای اشاره کرده و می‌گوید: «با توجه به شرایط صنعتی‌شدن اکنون گرایش مردم به‌سمت خرید از فروشگاه‌های زنجیره‌ای افزایش یافته و براساس موضوعاتی مانند کمبود وقت یا ترافیک، گرایش به خرید کالا با قیمت کمتر، شفافیت قیمت و مسائلی از این دست رغبت مردم به خرید از فروشگاه‌های زنجیره‌ای بیشتر شده است.»
اما این کارشناس که وجه تمایز رفتارهای اقتصادی ایرانیان با کشورهای دیگر را در چه نکته‌ای می‌توان ارزیابی کرد، می‌گوید: «ما همچنان مردم اسراف‌کاری هستیم و در قیاس با کشورهای دیگر سرانه مصرف بالاتری داریم که البته در سال‌های گذشته در این بخش تا حدی فرهنگ‌سازی شده و شیوه زندگی مردم تا حدی دستخوش تغییر شده است، اما همچنان در این بخش جای کار بسیار وجود دارد.»
جایزه نوبل اقتصاد در سال ۲۰۱۷ میلادی به ریچارد تیلر، استاد دانشگاه شیکاگو و پدر معنوی اقتصاد رفتاری تعلق گرفته است؛ موضوعی که بر اهمیت این شاخه از اقتصاد در دنیای فعلی دلالت دارد. شاید در میان واژه‌های متعدد اقتصادی از تورم گرفته تا موضوعات دیگری مانند سرانه رشد اقتصادی و ده‌ها واژه این‌چنینی در کشورهای مختلف و به‌ویژه در جهان سوم، مواردی مانند اقتصاد رفتاری، کمتر مورد توجه قرار گیرد، چراکه برای بیش از دو قرن، نورافکن‌های علم اقتصاد تنها بر بخشی از الگوهای رفتاری افراد متمرکز شده بود و آن هم عبارت بود از «رفتارهای عقلانی»، اما این روزها اقتصاد رفتاری در کشورهای دنیا مورد توجه قرار گرفته است.
در واقع اقتصاد رفتاری، رشته‌ای است که با روش علمی در فضای روان‌شناسی شناختی، فاکتورهای مربوط به احساسات و اجتماع را در تحلیل و فهم بازارها و عوامل اقتصادی به کار می‌گیرد. از آنجا که واحد تحلیل در این دو علم، فرد و رفتار او محسوب می‌شوند، تعامل بین علم اقتصاد و روان‌شناسی می‌تواند برای نظریه‌پردازی اقتصادی مورد استفاده اقتصاددانان قرار گیرد.
در کشور ما نیز همچون سایر کشورها، پرداخت به این موضوعات و پیش‌بینی‌و برنامه‌ریزی‌های اقتصادی براساس شناختی که از مردم وجود دارد می‌تواند اثرات مثبت متعددی برجای گذارد؛ موضوعی که شاید دراین سال‌ها کمتر به‌ آن پرداخته شده و چندان جدی گرفته نشده باشد.
در شرایطی که از سوی نهادهای دولتی اقتصادی، تلاش مشهودی در این زمینه دیده نشده شاید یکی از بخش‌هایی که می‌توان از آن درباره تحلیل رفتاری مشتریان بازار کمک گرفت، فروشگاه‌های زنجیره‌ای و مدیران آنها هستند، چرا که در این فروشگاه‌ها به‌طور معمول کالاهای مختلف به فروش رسیده و تحلیل‌های متعددی روی وضعیت خرید و رفتارهای مشتریان صورت گرفته و اطلاعات مربوط به خرید مشتریان مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد.

نظرات